Người ta nói nhiều về “kỷ nguyên vươn mình”, về trật tự, kỷ cương và quản trị bằng pháp luật. Nhưng trong bức tranh hoành tráng ấy, lại hiện ra một chi tiết nhỏ mà nhức nhối: một cụ già ngoài bảy mươi, mưu sinh bằng chiếc xe đạp cũ đi nhặt ve chai, bị tịch thu phương tiện vì lý do “không đủ điều kiện tham gia giao thông”.
Chiếc xe đạp ấy không phải mối đe dọa cho xã hội. Nó là đôi chân, là kế sinh nhai, là sợi dây mỏng manh giữ một con người già nua không rơi khỏi đời sống. Thế nhưng, trong cái gọi là “vươn mình”, luật lệ dường như chỉ vận hành theo một chiều: chiều dễ nhất để thể hiện quyền lực, trấn xuống những người yếu thế.
Với nhiều người, đây không phải sự cứng nhắc cá biệt, mà là hệ quả của một mô hình quản trị dựa trên chỉ tiêu và nỗi sợ. Khi hiệu quả được đo bằng số biên bản, số phương tiện bị tạm giữ, thì chiếc xe đạp của một bà cụ cũng đủ để hoàn thành nhiệm vụ. Lòng trắc ẩn không nằm trong báo cáo, còn hoàn cảnh con người không nằm trong khuôn mẫu hành chính.
Người nghèo không cần những khẩu hiệu lớn lao, họ chỉ cần được yên ổn mà sống. Nhưng khi kiểm soát trở thành thước đo duy nhất của trật tự, thì mỗi phận người bị đẩy thêm ra bên lề lại được coi là “đúng quy trình”. Nếu đó là “kỷ nguyên vươn mình”, thì xã hội này đang vươn lên bằng cách dẫm xuống ai, và sẽ đi về đâu?
Thu Phương – Thoibao.de
