“Con vua thì lại làm vua” tưởng là lời dân gian cũ, nhưng trong chính trường Việt Nam dường như vẫn còn nguyên hiệu lực. Khi lớp lãnh đạo kỳ cựu dần bước sang bên kia sườn dốc quyền lực, xã hội từng kỳ vọng một thế hệ mới với tư duy và năng lực mới. Thế nhưng, thay cho cạnh tranh minh bạch là một quy trình ươm tạo “hạt giống đỏ” được sắp đặt sẵn, nơi huyết thống và quan hệ đóng vai trò quyết định.
Nhiều cái tên thăng tiến nhanh chóng khiến dư luận không khỏi đặt dấu hỏi. Từ ngành an ninh, chính sách đến đoàn thể, quân đội, con cháu các lãnh đạo cấp cao liên tiếp xuất hiện ở những vị trí trọng yếu, với tốc độ vượt xa lộ trình thông thường. Điều đáng nói không phải họ là con ai, mà là quá trình lựa chọn dường như thiếu vắng tiêu chí năng lực, thành tích và sự cạnh tranh công bằng.
Khi quyền lực được quy hoạch theo sơ đồ gia đình, bộ máy lãnh đạo dễ rơi vào vòng khép kín của phe cánh và dòng họ. Những người có năng lực thực sự nhưng không thuộc “đúng gốc” trở thành ngoại lệ hiếm hoi, đứng ngoài cuộc chơi đã được định hình sẵn.
Vấn đề cốt lõi không nằm ở từng cá nhân cụ thể, mà ở mô hình vận hành quyền lực. Nếu ghế lãnh đạo được xem như “tài sản truyền đời”, thì cải cách, sáng tạo và niềm tin xã hội sẽ được đặt ở đâu? Và tương lai đất nước sẽ do năng lực dẫn dắt, hay bởi huyết thống quyết định?







