Sau Đại hội đảng lần thứ 14, cuối cùng số phận chính trị của Đại tướng Phan Văn Giang cũng đã ngã ngũ theo một kịch bản đầy bất ngờ nhưng cũng đầy tính toán.
Việc ông Giang tiếp tục giữ ghế Bộ trưởng Bộ Quốc phòng – kiêm nhiệm chức vụ Phó Thủ tướng Chính phủ không chỉ là một sự kiện nhân sự hy hữu. Mà còn là một chỉ dấu quan trọng về cách thức vận hành quyền lực của ông Tô Lâm trong nhiệm kỳ 2026-2031.
Đây được xem là trường hợp thứ 2 trong lịch sử cận đại của ĐCSVN khi một lãnh đạo quân đội nắm giữ cả hai trọng trách này, sau tiền lệ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Tuy nhiên, theo giới phân tích quốc tế đằng sau sự tôn vinh về mặt hình thức này là những nước cờ chính trị tinh vi nhằm hóa giải sức mạnh của phe Quân đội là nhóm quyền lực đối trọng với phe Công An.
Đây rõ ràng là một thắng lợi lớn đối với ông Phan Văn Giang. Khi ông Giang không những trụ lại Bộ Chính trị mà còn được gia tăng quyền lực về mặt hành pháp.
Việc trở thành một trong 6 Phó Thủ tướng giúp việc cho Thủ tướng Lê Minh Hưng mới ngoài 50 tuổi, đã cho thấy ông Phan Văn Giang là một “điểm tựa” không thể thiếu trong cấu trúc thượng tầng chính trị Việt nam.
Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ lợi ích tập thể của phe Quân đội, thì đây là một sự thất bại chiến lược nặng nề. Khi phe Quân đội không thể đưa thêm một Đại tướng nào khác vào Bộ Chính trị.
Đặc biệt là trường hợp của tướng Nguyễn Tân Cương là người vốn được kỳ vọng sẽ kế nhiệm chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nếu tướng Giang thăng tiến lên các vị trí cao hơn trong bộ “ngũ trụ’ sau Đại hội 14.
Nhưng, việc ông Phan Văn Giang không rời ghế Bộ trưởng đồng nghĩa với việc các ứng viên tiềm năng khác thuộc phe quân đội buộc phải chờ đợi. Điều đó sẽ làm giảm đi sự hiện diện và sức ảnh hưởng của phe Quân Đội trong Bộ Chính trị – cơ quan quyết định cao nhất của Đảng.
Đây chính là lý do vì sao giới quan sát gọi là “nước cờ rất cao tay” của ông Tô Lâm. Bằng cách chỉ định Bộ trưởng Bộ quốc phòng giữ chức Phó Thủ tướng, ông Lâm vừa làm hài lòng cá nhân tướng Giang bằng một vị thế vẻ vang hiếm thấy.
Theo giới phân tích, thành ngữ chính trị kinh điển “giữ bạn bè ở gần, nhưng giữ kẻ thù ở gần hơn” dường như đã được ông Tô Lâm áp dụng một cách thuần thục.
Việc đưa ông Phan Văn Giang vào vị trí Phó Thủ tướng không chỉ giúp kiểm soát trực tiếp hoạt động của Bộ Quốc phòng thông qua một người đã được “ưu ái”, mà còn đặt cá nhân ông Giang trực thuộc sự điều phối chung của mình.
Nó tạo ra một cảm giác tướng Giang được trọng dụng và có vị trí cao trong mắt công luận. Nhưng về thực chất, nó lại hạn chế khả năng độc lập tác chiến của phe quân đội trên bàn cờ chính trị Việt nam.
Đây là một bước đi mang tính hóa giải rất cao, ngăn chặn từ xa các nguy cơ rạn nứt hoặc đối đầu quyền lực giữa hai lực lượng chính trị quan trọng hàng đầu của quốc gia.
Sự sắp xếp này đã góp phần đưa nội bộ Đảng khóa mới bước vào một trạng thái thống nhất và tập trung quyền lực cao độ.
Đây là điều mà không phải nhà lãnh đạo nào cũng có thể thực hiện được trong bối cảnh nội bộ ĐCSVN luôn chia rẽ 5 phe, 7 phái.
Cái tài của ông Tô Lâm nằm ở chỗ biến một tình thế có vẻ như là sự nhượng bộ thành một công cụ kiểm soát hiệu quả.
Đại tướng Phan Văn Giang giờ đây đứng ở một vị thế đặc biệt, vừa là Tổng Tư lệnh Quân đội, vừa là Phó Thủ tướng Chính phủ, nắm thế cân bằng quyền lực mới mà ở đó, sự tập trung vào hạt nhân lãnh đạo là yếu tố tiên quyết.
Qua đó, ông Tô Lâm đã xác lập một trật tự mà ở đó, sự trung thành và ổn định được đặt lên trên hết, đồng thời biến những thách thức từ các nhóm quyền lực thành những mảnh ghép phục vụ cho mục tiêu thống nhất tối cao của nhiệm kỳ 2026-2031.
Trà My – Thoibao.de
