Một bên là “chú bộ đội” gắn với cứu dân, hy sinh, biểu tượng đạo đức. Một bên là “thằng công an” thường bị kéo vào hình ảnh cưỡng chế, trấn áp, đối đầu. Nhiều người xem đó là cảm xúc tự nhiên của xã hội, nhưng cũng có lập luận cho rằng đây là một dạng phân vai quyền lực tinh vi: một bên giữ niềm tin, một bên hấp thụ thù ghét. Kịch tính nằm ở chỗ nếu mô hình này tồn tại, thì “ác quỷ” không phải thất bại tuyên truyền, mà có thể là vai diễn cần thiết. Một lực lượng mang hình tượng cứng rắn để gánh phản ứng tiêu cực, trong khi lực lượng còn lại được giữ như biểu tượng cứu rỗi. Đó giống công thức “cảnh sát tốt – cảnh sát xấu”, nhưng đẩy lên cấp độ thể chế.
Châm biếm ở chỗ xã hội càng bất mãn, “kho dự trữ niềm tin” càng được đem ra sử dụng như liều xoa dịu. Trong logic đó, sự phẫn nộ không bị dập tắt mà được dẫn hướng. Nó được gom về một mục tiêu đủ gần để trút giận, nhưng không chạm tới toàn bộ cấu trúc quyền lực. Tuy vậy, sự thật cũng phức tạp hơn các mô hình âm mưu tuyệt đối. Hình ảnh xã hội thường được tạo bởi lịch sử, trải nghiệm dân chúng, truyền thông và cả thực tiễn hành xử của từng lực lượng, không chỉ bởi một kịch bản trung tâm.
Điều đáng suy ngẫm không phải có “ác quỷ” được thiết kế hay không, mà là khi niềm tin bị phân bổ như một công cụ chính trị, ai là người kiểm soát giới hạn của nó. Và nếu một ngày cả “người tốt” lẫn “kẻ xấu” cùng mất uy tín, hệ thống sẽ dựa vào đâu để giữ tính chính danh?
https://www.facebook.com/share/p/1K2chLPEcu/
