Khi nhiều bài viết về phản ứng trước bản đồ “đường lưỡi bò” bỗng biến mất nhanh, điều gây chú ý không chỉ là nội dung bị gỡ, mà là cảm giác im lặng đến quá đồng bộ. Châm biếm thay, ở thời đại thông tin tràn ngập, đôi khi thứ gây tiếng động lớn nhất lại chính là sự lặng thinh. Người ta có quyền hỏi: đây chỉ là điều chỉnh biên tập, hay dấu hiệu của một thứ dè dặt vượt khỏi nghiệp vụ báo chí?
Bi kịch nằm ở nghịch lý giữa lời nói và cảm nhận công chúng. Một mặt là thông điệp duy trì hòa bình, kiểm soát bất đồng; mặt khác là nỗi sốt ruột khi tranh chấp trên biển vẫn chất chồng, còn biểu hiện phản ứng trong nước lại có vẻ co lại. Hòa bình dĩ nhiên là mục tiêu chính đáng, nhưng hòa bình không đồng nghĩa né tránh mọi va chạm biểu tượng. Bởi trong nhận thức xã hội, chủ quyền không chỉ nằm ở tàu thuyền hay tuyên bố ngoại giao, mà còn nằm ở việc một dân tộc có dám giữ tiếng nói của mình trước các biểu hiện gây tranh cãi hay không.
Cay đắng nhất là khi báo chí gỡ bài, người dân dễ đọc đó như một ẩn dụ chính trị lớn hơn chính bản thân bài báo. Một bản đồ gây tranh cãi vốn đã nhạy cảm; việc phản ứng với nó rồi rút phản ứng ấy đi càng làm dày thêm nghi ngờ. Và ở đó, câu hỏi không đơn thuần là ai kiểm soát Biển Đông, mà là ai kiểm soát diễn ngôn về Biển Đông. Nếu bảo vệ chủ quyền là câu chuyện của ý chí quốc gia, thì sự mập mờ thông tin dễ khiến niềm tin hao hụt trước cả khi tranh chấp ngoài biển được giải quyết. Đôi khi điều làm dân bất an không phải chỉ là sức ép bên ngoài, mà là cảm giác trong nước thiếu một tiếng nói đủ vững vàng.
https://www.facebook.com/share/p/1D5GsfRwzu/
