Tết Bính Ngọ năm nay ảm đạm không hẳn vì túi tiền mỏng, mà vì ra đường là cảm giác bước vào “bãi mìn” quy định. Cả năm mưu sinh rệu rã chưa kịp thở đã phải lo bị phạt, lo bị kiểm tra; chỉ cần sai một chi tiết nhỏ là bay sạch phần vốn dành cho mấy ngày Tết.
Cận Tết, hình ảnh hoa cây cảnh bị tịch thu lan nhanh. Đúng–sai từng vụ còn chờ kiểm chứng, nhưng thứ lan nhanh hơn là cái lạnh sống lưng: xót xa và bức xúc. Hoa đâu phải hàng cấm. Đó là mồ hôi của người trồng, là hy vọng vớt vát cuối năm để có cái Tết đỡ tủi. Vậy mà chậu mai chậu quất bị khiêng đi như tang vật—thủ tục có thể “đúng”, nhưng cái đúng ấy vô cảm: đúng theo giấy, sai với người.
Kinh tế suy, sức mua yếu, chợ búa vắng, điều đáng ra cần là hỗ trợ, nới tay, hoặc ít nhất hành xử có tình có lý. Đáp lại là những “chiến dịch” dồn dập: giao thông, vàng–ngoại tệ, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, tạm trú tạm vắng… Tất cả trút xuống đúng nhóm yếu thế nhất. Hệ quả: tiểu thương sợ không dám bán, buôn nhỏ đóng cửa cho chắc, phố Tết im ắng không phải vì hết nhu cầu, mà vì hết niềm tin rằng làm ăn lương thiện sẽ được yên.
Đau nhất vẫn là sự im lặng: không lời giải thích tử tế, không câu chia sẻ, càng không thừa nhận rằng thực thi máy móc đang bóp nghẹt sinh kế. Những chậu hoa bị tịch thu thành biểu tượng của khoảng cách giữa chính sách và đời sống. Pháo hoa có rực đến đâu, mùa xuân vẫn khó trọn—vì người dân thiếu không chỉ tiền, mà thiếu cảm giác được tôn trọng và được sống yên.
