Trong nghi lễ ngoại giao của các quốc gia cùng ý thức hệ cộng sản, tấm thảm đỏ tại Đại lễ đường Nhân dân Trung quốc không chỉ là nghi thức, mà là một thước đo chính xác về lòng tin trong mối quan hệ chiến lược.
Việc so sánh cách Trung Quốc tiếp đón cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào tháng 10/2022 và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong các chuyến thăm năm 2024 và 2026 là điều cần thiết.
Dù cả 2 ông Trọng và Lâm đều nhận được những nghi thức cao nhất như: 21 loạt đại bác hay sự chủ trì trực tiếp của ông Tập Cận Bình, nhưng những chi tiết tinh tế phía sau lại tiết lộ một sự thật quan hệ giữa lãnh đạo Việt – Trung.
Nhìn lại chuyến thăm lịch sử năm 2022 của ông Nguyễn Phú Trọng, giới quan sát và báo chí phương Tây đều dùng cụm từ “đặc biệt chân tình” để mô tả. Thời điểm đó, ông Trọng là nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên được Bắc Kinh mời sang ngay sau khi ông Tập Cận Bình củng cố quyền lực tuyệt đối tại Đại hội ĐCSTQ lần thứ 20.
Sự kiện ông Tập trao tặng Huân chương Hữu nghị cao quý nhất cho ông Trọng không chỉ là nghi lễ, mà là sự xác nhận về một mối liên kết cá nhân sâu sắc giữa hai nhà lý luận Công sản kiên định.
Dưới thời ông Trọng, sự ổn định về ý thức hệ được đặt lên hàng đầu, tạo ra một bầu không khí “đồng chí tốt – láng giềng tốt” mang màu sắc tin cậy tuyệt đối về mặt chính trị từ phía Trung Nam Hải.
Ngược lại, các chuyến thăm của ông Tô Lâm vào tháng 8/2024 và tháng 4/2026 lại mang một sắc thái hoàn toàn khác, được cho là “trọng thị một cách thực dụng”.
Lần đầu tiên, một nhà lãnh đạo Việt Nam hội đủ tư cách vừa là người đứng đầu Đảng, vừa là Nguyên thủ quốc gia, đã khiến chuyến thăm được nâng cấp lên mức “cấp Nhà nước” là nghi thức cao nhất dành cho người đứng đầu của một quốc gia.
Việc ông Tô Lâm và phu nhân Ngô Phương Ly trong các hoạt động với sự góp mặt của Chủ tịch Tập Cận Bình cùng bà Bành Lệ Viên cũng cho thấy một phong cách ngoại giao hiện đại, mở và chuyên nghiệp hơn hẳn thế hệ trước.
Giới quan sát quốc tế cho rằng sự khác biệt về thái độ của Bắc Kinh xuất phát từ việc đánh giá phong cách lãnh đạo.
Nếu ông Nguyễn Phú Trọng được coi là “người giữ đền” của ý thức hệ, thì ông Tô Lâm được nhìn nhận như một nhà cải cách thực dụng với phong cách quyết đoán.
Những nỗ lực của ông Tô Lâm trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hiện đại hóa bộ máy hành chính cho thấy một Việt Nam năng động hơn, sẵn sàng đa phương hóa quan hệ.
Sự nghi ngại của một bộ phận giới quan sát về xu hướng “thân phương Tây” của ông Tô Lâm là điều có thật, nhưng dường như thực tế chỉ là một chi tiết không đáng kể.
Bản chất của vấn đề là ông Tô Lâm vẫn đang vận hành chính sách “ngoại giao cây tre” ở một cấp độ thực dụng cao hơn.
Ông Lâm không chọn bên, mà chọn lợi ích kinh tế cho Việt Nam thông qua việc cân bằng giữa các cường quốc. Điều này buộc Bắc Kinh phải tiếp đón ông với sự trọng thị hơn là những lời khen ngợi dành cho ông Nguyễn Phú Trọng.
Tựu trung lại, nếu cách tiếp đón ông Nguyễn Phú Trọng mang hơi thở của một tình “đồng chí” về lý tưởng, thì cách tiếp đón ông Tô Lâm lại phản ánh sự thừa nhận đối với một thực thể quyền lực tập trung và hiệu quả.
Ông Tập có thể cảm thấy “chân tình” hơn với một người “huynh đệ” có cùng thế giới quan cũ, nhưng họ vẫn “trọng thị” với một nhà lãnh đạo có khả năng quyết định sự vận hành của chuỗi cung ứng và an ninh khu vực.
Trong bàn cờ ngoại giao này, cả hai cách tiếp cận của Bắc Kinh đều nhằm một đích đến duy nhất. Đó là: giữ Việt Nam nằm trong quỹ đạo ảnh hưởng, dù đó là bằng sợi dây ý thức hệ hay bằng những thỏa thuận chính trị – kinh tế sòng phẳng và thực tế của thời đại mới.
Trà My – Thoibao.de
