Ngày 19/8, kết quả thi lại của 326 thí sinh tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang được công bố. Nếu kỳ thi tháng 6 từng gây choáng với con số 147 điểm 10 môn Toán trong tổng số 154 điểm 10 của toàn tỉnh, thì lần thi lại lại gây chú ý theo cách hoàn toàn ngược lại: không có điểm 10, không thí sinh nào đạt 27 điểm ở ba môn và 58 em dưới trung bình. Phép màu tháng 6 bỗng nhiên biến mất. Hay nói cay đắng hơn: khi không còn “hỗ trợ đặc biệt”, điểm số trở về với mặt đất?
Những con số ấy đặt ra câu hỏi lớn hơn chuyện điểm thi. Nếu chênh lệch giữa hai lần thi quá bất thường, điều gì đã tạo nên “kỳ tích” ban đầu? Một nền giáo dục không thể khỏe mạnh nếu thành tích được xem như chiếc huy chương phải giành bằng mọi giá. Khi điểm số trở thành bảng xếp hạng, danh hiệu trở thành mục tiêu, còn học sinh trở thành những con số đẹp trong báo cáo, thì gian lận chỉ là phần nổi của một căn bệnh sâu hơn: bệnh thành tích.
Đáng mừng là tiêu cực đã được phát hiện để sự thật có cơ hội xuất hiện. Nhưng bài học không nên dừng ở vài bài thi hay vài cá nhân. Điều cần sửa là một cơ chế khiến người ta có động cơ biến điểm số thành “thành tích tập thể”. Học sinh không cần một bảng điểm được tô son; các em cần kiến thức thật để bước vào đời bằng năng lực thật. Một nền giáo dục tử tế không hỏi trường nào đứng đầu bảng, mà phải hỏi: sau những con điểm ấy, học sinh thực sự biết gì và làm được gì? Có lẽ đó mới là kỳ thi mà ngành giáo dục cần nghiêm túc “thi lại”.










