Ngày 14/10, TP.HCM tổ chức lễ truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng. Sau hơn nửa thế kỷ nằm dưới lòng đất, những người được cho là đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968 cuối cùng cũng được đưa về nơi an nghỉ mới. Hình ảnh người dân cầm hoa tiễn đưa gợi lên một nghịch lý đau lòng: chiến tranh đã kết thúc từ lâu, nhưng hành trình tìm kiếm và xác định danh tính những người nằm xuống vẫn chưa khép lại.
Vì sao những hố chôn tập thể xuất hiện ngay giữa Sài Gòn? Theo các tư liệu lịch sử và lời kể nhân chứng được công bố, khu vực này từng là Nghĩa địa Đô Thành, còn gọi là nghĩa địa Chí Hòa. Sau những trận giao tranh năm 1968, nhiều thi thể được đưa đến đây chôn cất tập thể. Hình ảnh do hãng thông tấn AP ghi lại ngày 12/2/1968, cùng bản đồ cũ và lời kể của những người chứng kiến, đã trở thành manh mối quan trọng để xác định vị trí các rãnh mộ.
Vậy ai đã đưa các thi thể đến chôn? Những lời kể được báo chí dẫn lại nhắc đến xe tải quân sự GMC, xe cứu hỏa của chính quyền Việt Nam Cộng hòa và lực lượng cứu hỏa Đô Thành. Tuy nhiên, để xác định đầy đủ trách nhiệm của từng bên và hoàn cảnh tử trận của từng người, cần tiếp tục đối chiếu chứng cứ lịch sử thay vì vội vàng kết luận. Việc khai quật chỉ được triển khai sau quá trình dài thu thập tư liệu, khảo sát địa hình, phân tích ảnh và xác minh nhân chứng. Có những sự thật phải mất nhiều thập niên mới dần sáng tỏ. Và có lẽ, bài học cay đắng nhất của chiến tranh là khi tiếng súng đã im, người sống vẫn phải mất hàng chục năm mới tìm được đường đưa người chết trở về.
https://www.facebook.com/share/p/1E29AzJFfX/
