Ngày 20/8/2026, Chính phủ trình dự thảo sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, đề xuất không tiếp tục tổ chức Cơ quan điều tra VKSND Tối cao và chuyển thẩm quyền sang cơ quan điều tra Công an, Quân đội. Gọi là “tinh gọn bộ máy” nghe rất đẹp. Nhưng tinh gọn đến mức quyền lực điều tra dồn về đâu mới là câu hỏi khó. Bởi trong tư pháp, ít đầu mối chưa chắc đồng nghĩa với nhiều kiểm soát — đôi khi chỉ là ít người hơn để hỏi: “Ai đang giám sát ai?”
Cơ quan điều tra VKSND Tối cao hiện có vai trò điều tra một số tội phạm xảy ra trong chính hoạt động tư pháp, kể cả những vụ việc liên quan cán bộ điều tra, tòa án, kiểm sát hay thi hành án. Nếu cơ chế này được thay đổi và thẩm quyền chuyển đáng kể sang hệ thống Công an, câu hỏi lập tức bật ra: nếu cán bộ điều tra bị tố làm sai lệch hồ sơ, dùng nhục hình hoặc phạm tội, ai sẽ điều tra họ một cách đủ độc lập? Đương nhiên, không thể nói Bộ Công an “bỏ” VKSND Tối cao hay tự ý sửa Hiến pháp. Vấn đề nằm ở sự cân bằng quyền lực, chứ không nằm ở cách giật tít.
Và đây mới là điều đáng bàn: dự thảo còn trao Bộ trưởng Bộ Công an quyền quy định chi tiết tổ chức cơ quan điều tra trong Công an nhân dân và phân công, điều chuyển thẩm quyền giữa các cơ quan thuộc hệ thống này. Tinh gọn là tốt, nhưng tinh gọn mà quyền lực ngày càng tập trung thì cơ chế đối trọng sẽ nằm ở đâu? Một nền tư pháp khỏe mạnh không chỉ cần người có quyền điều tra, mà cần cả người đủ độc lập để điều tra người điều tra. Nếu trọng tài cũng đứng trong cùng sân, khi có tranh chấp, ai sẽ thổi còi?
https://www.facebook.com/share/p/1abF5wbxia/
