Ngoài khơi Quảng Ngãi, những con tàu cá vốn sinh ra để kéo lưới lại đang xuất hiện trong một câu chuyện lớn hơn nhiều. Theo dự án SeaLight, một đội hơn 100 tàu cá Trung Quốc đã hoạt động tại khu vực này trong giai đoạn 2024–2026. Nếu chỉ nhìn bằng mắt thường, đó có thể là chuyện ngư dân tìm nơi nhiều cá. Nhưng theo nhận định của Ray Powell, Giám đốc SeaLight, hoạt động này còn có thể phục vụ những mục tiêu chiến lược và địa chính trị.
Điều đáng chú ý nằm ở chỗ những tàu này được cho là hoạt động mà không xin phép Việt Nam. Theo ông Powell, sự hiện diện lặp đi lặp lại có thể góp phần tạo ra một “thực tế” mới trên mặt biển, qua đó củng cố yêu sách của Trung Quốc. Thế là từ chuyện “đi biển kiếm cá”, câu chuyện bỗng chuyển sang “đi biển để tạo dấu ấn”. Phép Hán có câu “tích tiểu thành đại”: việc nhỏ lặp đi lặp lại, lâu ngày có thể thành chuyện lớn.
Câu nói của Powell rằng “Trung Quốc không bao giờ đưa ra yêu sách ít đi, mà chỉ ngày càng nhiều hơn” vì thế mang màu sắc cảnh báo về một chiến thuật từng bước. Nhưng trên biển, từng bước đôi khi rất khó nhận ra: hôm nay là vài con tàu, ngày mai là cả đội tàu, rồi một ngày người ta có thể phải hỏi vì sao sự hiện diện ấy đã trở nên quá quen thuộc. Biển vẫn rộng, cá vẫn bơi, nhưng luật pháp quốc tế và chủ quyền quốc gia thì không phải chiếc lưới có thể tùy ý kéo rộng đến đâu cũng được.










