Khát vọng bứt phá để vượt qua bẫy thu nhập trung bình và rút ngắn khoảng cách phát triển luôn là mục tiêu chính đáng của bất kỳ quốc gia nào, và việc Việt Nam đặt ra mục tiêu tăng trưởng % GDP 2 con số đang là tâm điểm trong các định hướng điều hành của ông Tô Lâm.
Nhìn lại lịch sử phát triển của nhiều nền kinh tế châu Á như Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore hay Trung Quốc, những giai đoạn tăng trưởng trên 10% trong nhiều năm liền luôn là nền tảng quan trọng để tích lũy nguồn lực, đầu tư hạ tầng và công nghiệp hóa.
Tuy nhiên, bài học nhãn tiền từ kinh tế toàn cầu cũng chứng minh một nguyên lý chính xác, đó là, tăng trưởng GDP nhanh hoàn toàn không đồng nghĩa với phát triển bền vững.
Theo đó, không ít quốc gia từng đạt những con số GDP rất cao như Thái Lan hay Malaysia… trước đây, nhưng cuối cùng vẫn rơi vào khủng hoảng do đầu tư kém hiệu quả, năng suất lao động thấp và sự phụ thuộc quá mức vào các yếu tố bên ngoài.
Do đó, quyết định mới nhất của Hoa Kỳ áp mức thuế thương mại 12,5% đối với hàng hóa từ Việt Nam, đi kèm những cảnh báo về lao động cưỡng bức, quyền sở hữu trí tuệ thực sự là việc cảnh tỉnh nghiêm túc về tính bền vững của mô hình tăng trưởng hiện tại.
Sự kiện này phản ánh một thực tế rằng môi trường thương mại quốc tế đang thay đổi với tốc độ chóng mặt, nơi các hàng rào phi thuế quan về thể chế, minh bạch và tiêu chuẩn lao động đôi khi còn khó vượt qua hơn cả hàng rào thuế suất truyền thống.
Điều đó đặt ra thách thức lớn cho tham vọng tăng trưởng của người đứng đầu Đảng CSVN, khi tư duy quản trị kinh tế vĩ mô với thói quen chạy theo những con số mang ý nghĩa thuần túy về chính trị.
Trong nhiều năm qua, nhà nước Việt Nam dưới quyền lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm luôn lấy tốc độ tăng trưởng GDP làm thước đo thành công hàng đầu, trong khi lại bỏ quên các chỉ số quan trọng khác của nền kinh tế cũng như hiệu quả đầu tư.
Theo đó, nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước nguy cơ tạo ra sự phồn vinh không bền vững khi lợi nhuận của dòng vốn FDI đầu tư khổng lồ bị chuyển về chính quốc, và không đi kèm với năng suất lao động thực chất.
Khi tư duy “dục tốc bất đạt” của người đứng đầu chi phối các quyết định chính trị nhằm ép các chỉ tiêu tăng trưởng lên mức cao nhất, cái giá phải trả là sự gia tăng áp lực nợ công, lãng phí tài nguyên, và sự bất bình đẳng ngày càng lớn giữa các thành phần kinh tế.
Thêm vào đó, áp lực từ các đối tác thương mại lớn như Mỹ, Trung Quốc…, đang buộc Việt Nam phải nhìn nhận lại các giá trị cốt lõi của sự phát triển. Trong đó, chất lượng thể chế và quyền lợi của người dân phải được đặt lên hàng đầu chứ không phải là những con số thống kê vô tri.
Sự điều chỉnh chiến lược của Trung Quốc từ việc theo đuổi GDP bằng mọi giá, sang mô hình phát triển chất lượng cao dựa trên đổi mới sáng tạo và tiêu dùng nội địa chính là tấm gương cho thấy mọi tham vọng tăng trưởng đều phải tuân theo quy luật kinh tế khách quan.
Đối với Việt Nam dưới thời ông Tô Lâm, việc tinh giản bộ máy và cải cách hành chính hiện nay không thể chỉ dừng lại ở các chiến dịch chính trị mang hình thức hay những đợt sắp xếp nhân sự phục vụ cho quyền lực.
Mà nó cần phải thực sự trở thành công cụ khơi thông nguồn lực, và xây dựng một môi trường đầu tư minh bạch, tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.
Người dân không sống bằng những con số % tăng trưởng trên các báo cáo thành tích, mà họ sống bằng việc làm ổn định, thu nhập thực chất, hệ thống y tế, giáo dục chất lượng và một môi trường sống an toàn, công bằng.
Do đó, bài toán đặt ra cho ông Tô Lâm không phải là ép nền kinh tế tăng trưởng nhanh hơn bằng mọi giá, mà là làm sao để đi cho đúng hướng, chuyển hóa mọi thành quả kinh tế thành chất lượng cuộc sống tốt đẹp cho người dân.
Trà My – Thoibao.de
