Cú phanh phui chấn động từ “Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước gửi Thủ tướng Lê Minh Hưng” mới đây đang khiến dư luận và giới quan sát chính trị dậy sóng.
Đó là, gói ngân sách đã chi hơn 163.400 tỷ (khoảng 6,3 tỷ USD) cho cán bộ nghỉ theo Nghị định 178 trong chính sách tinh giản bộ máy và khuyến khích cán bộ nghỉ hưu sớm.
Theo báo cáo của Bộ Nội vụ, trên cả nước có khoảng 146.800 người nhận quyết định nghỉ việc, trong đó số người hưởng chính sách nghỉ hưu trước tuổi là 71.610 người và 75.229 người hưởng chế độ thôi việc.
Được biết, dựa trên tinh thần “Chỉ bàn làm không bàn lùi” do Tổng Bí thư Tô Lâm khởi xướng, ban đầu của chính sách tinh gọn được Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình ký ban hành. Theo đó, sẽ cắt giảm bộ máy hành chính công, và dự kiến giải quyết cho khoảng 100.000 người về nghỉ sớm trong lộ trình 5 năm.
Để khuyến khích cán bộ tự nguyện xin về nghỉ, Chính phủ đã đưa ra gói hỗ trợ “đặc biệt hấp dẫn”. Cụ thể, cho phép nghỉ hưu trước tuổi từ 6 tháng đến 5 năm, nhận trợ cấp từ 12 đến 60 tháng lương, cộng thêm 1,5 tháng lương cho mỗi năm công tác.
Đồng thời, hỗ trợ chi phí cho người xin nghỉ tìm việc làm, và quan trọng nhất là được hưởng ngay lương hưu hàng tháng mà không bị trừ tỷ lệ.
Tuy nhiên, trên thực tế đã diễn ra ngoài sự tưởng tượng, khác với lộ trình đã tính toán, lượng hồ sơ xin nghỉ hưu sớm bùng nổ ngoài tầm kiểm soát. Chỉ trong vòng 3 tháng, số người đăng ký đã vượt xa mốc 100.000 người theo dự kiến trong 5 năm.
Tình trạng này buộc Chính phủ phải ban hành quyết định dừng khẩn cấp việc tiếp nhận hồ sơ trước ngày 31/8/2025.
Theo giới chuyên gia, sự “vỡ trận” này xuất phát từ lỗi tiên liệu của Chính phủ, do đã quá ưu ái lợi ích về mặt tài chính nhưng lại thiếu cơ chế sàng lọc kỹ lưỡng ngay từ ban đầu.
Vì thế, gói ngân sách ưu đãi vốn để hỗ trợ những cán bộ dôi dư nhằm rút khỏi bộ máy hành chính công thì lại biến thành “món mồi ngon” cho những ai nhạy bén.
Theo Kiểm toán Nhà nước, nhiều cán bộ 3 năm liên tiếp “hoàn thành tốt nhiệm vụ”, thậm chí đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua, bỗng nhiên lại tự nguyện vào diện “năng lực yếu kém” để được nghỉ sớm.
Thậm chí, có không ít người đã chủ động bỏ tiền đề “chạy hồ sơ” để được hạ cánh sớm, ôm trọn “gói trợ cấp” trị giá từ hàng trăm triệu đến vài tỷ đồng rồi tìm công việc mới hoặc an nhàn hưởng thụ.
Trong khi đó, những nhân sự làm được việc nhưng không gian dối buộc phải ở lại chịu gánh nặng của những người đã nghỉ mà thu nhập không hề tăng, tạo ra một sự bất công, và triệt tiêu hoàn toàn động lực trong bộ máy.
Không dừng lại ở đó, hàng loạt chiêu trò lách luật trắng trợn nhằm “ăn hai đầu” cũng đã bị phanh phui. Cụ thể:
Tại Hà Nội, Kiểm toán phát hiện 16 trường hợp dù đã có quyết định nghỉ hưu nhưng những tháng tiếp theo họ vẫn nhận song song cả lương như đang đi làm, lẫn tiền từ gói trợ cấp.
Đặc biệt tại Cần Thơ, nhiều đơn vị sự nghiệp công lập – tự chủ tài chính đáng lẽ phải tự bỏ tiền túi chi trả cho người nghỉ việc theo quy định, thì lại gian lận đẩy toàn bộ sang cho Ngân sách Nhà nước chi trả số tiền lên tới nhiều tỷ đồng.
Tinh giản biên chế là một quyết sách đúng đắn và cần thiết để giảm bớt gánh nặng cho ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, việc phanh phui những gian dối qua Nghị định 178 như vừa kể càng cho thấy sự vô trách nhiệm của lãnh đạo bộ máy nhà nước.
Công luận cho rằng, sau “cú sốc” thực hiện Nghị định 178 với những sai phạm lớn, đã khiến người ta nghĩ đến những tuyên bố văng mạng “Vừa chạy vừa xếp hàng” của Tổng Bí thư Tô Lâm?
Dẫu vậy, công luận vẫn đang chờ xem liệu cuộc rà soát tiếp theo có đi đến tận cùng để thu hồi triệt đệ số tiền bị rút ruột và xử lý nghiêm các cá nhân vi phạm?
Hay rồi cũng chỉ dừng lại ở mức độ “rút kinh nghiệm” để chìm xuồng!?
Trà My – Thoibao.de
