Cùng chịu ảnh hưởng từ Liên Xô và lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa, Trung Quốc và Việt Nam ngày nay lại cho thấy những khoảng cách đáng suy ngẫm trong giáo dục đại học. Thanh Hoa và Bắc Kinh đã trở thành những cái tên có sức cạnh tranh quốc tế, góp mặt trong các mạng lưới nghiên cứu hàng đầu. Trong khi đó, đại học Việt Nam vẫn đứng trước bài toán nâng cao chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu và sức hấp dẫn đối với nhân tài. Lịch sử có thể giống nhau, nhưng kết quả không nhất thiết phải giống nhau.
Ở Việt Nam, những thông điệp về đổi mới sáng tạo, tự do học thuật và “kỷ nguyên vươn mình” đang đặt ra kỳ vọng lớn. Tuy nhiên, từ chủ trương đến thực tiễn là cả một chặng đường không thể rút ngắn bằng khẩu hiệu. Một nền đại học muốn tạo ra tri thức mới cần nhiều hơn những bài phát biểu về sáng tạo: đó còn là môi trường khuyến khích tranh luận, cơ chế đánh giá minh bạch và khả năng chấp nhận những ý tưởng khác biệt. Nếu chỉ ca ngợi đổi mới mà ngại xem xét những rào cản hiện hữu, cải cách rất dễ trở thành một màn trình diễn đẹp trên giấy.
Không có nhiều lý do để phủ nhận tham vọng cải tổ giáo dục của ông Tô Lâm. Nhưng tham vọng chính trị, dù mạnh mẽ đến đâu, cũng không thể tự biến thành thành tựu học thuật nếu thiếu những thay đổi căn cơ. Câu hỏi không chỉ là Việt Nam muốn có những đại học đẳng cấp quốc tế hay không, mà còn là hệ thống có sẵn sàng nhìn thẳng vào điểm yếu, vượt qua quán tính tư duy và những nỗi sợ cản trở sáng tạo hay không. Bởi đại học không thể vươn tầm thế giới chỉ bằng cách treo những mục tiêu tầm thế giới lên tường.
https://www.facebook.com/share/p/1Dz7nAMSM4/
